Yapay zekâya aynı prompt’u verip iki farklı arayüz çıktısı alınca insanın aklına hemen şu düşüyor: mesele model mi, yoksa o modele ne kadar tasarım disiplini öğrettiğiniz mi? Açık konuşayım — ben bu tip karşılaştırmalarda genelde “görsel fark”a bakıp geçerdim. Ama işin aslı şu ki, bazı projelerde asıl kırılma noktası renkler ya da gölgeler değil; bilgi mimarisi, akış mantığı ve kullanıcının ekranda kaybolup kaybolmadığı oluyor. Ciddi fark var.
Geçen ay İstanbul’da bir ürün ekibiyle yaptığım kısa toplantıda tam buna benzer bir tartışma çıktı. Takımın biri hızlı demo istiyordu, diğeri bir düşüneyim… “bu ekran sonra müşterinin elinde patlar” diyordu. İkisi de haklıydı aslında, çünkü AI ile üretilen UI’larda ilk sürüm çoğu zaman fena görünmüyor… ama birkaç dakika kurcalayınca eksikler hemen ortaya çıkıyor. Her seferinde.
İşte tam da bu noktada devreye giriyor.
Ne yalan söyleyeyim, Bu yazıda Yuki Furuta’nın denemesinden ilham alarak şunu anlatmaya çalışacağım: aynı istemle çalışan iki yapay zekâ çıktısı neden bambaşka hissediliyor? Bir tarafta gösterişli, hızlı etkileyen bir demo var; diğer tarafta ise daha sakin. Daha düşünülmüş duran bir ürün yaklaşımı. Ve evet, bazen ikinci olan ilk bakışta daha az çarpıcı geliyor — bu biraz üzücü ama öyle.
Aynı Prompt, İki Farklı Zihin Yapısı
Deneyin omurgası basit aslında. “Virtual Factory” adında tarayıcı tabanlı bir SaaS dashboard’u isteniyor; dosya yükleme, scan görüntüleme, not ekleme ve doküman bağlama gibi işler var. Klasik anlamda çok da egzotik değil. Ama tam da burada oyun başlıyor, çünkü bu tür panellerde kullanıcıyı ikna eden şey yalnızca kartların parlaklığı değil — görevlerin birbirine nasıl bağlandığı (evet, doğru duydunuz)
Standart Codex’in ürettiği sürüm daha çok “bak ben bunu çalıştırırım” hissi veriyor. Hızlı tüketilen demo işleri için bayağı iyi, baya iş görüyor yani. Hero alanı güçlü, metrik kartları dikkat çekici, koyu tema da olaya sinematik hava katıyor (kendi tecrübem). Geçen sene Şubat 2024’te Ankara’daki küçük bir ajans projesinde benzer bir şeyi test etmiştim; ekip üç saat içinde müşteri sunumu çıkarınca herkes mutlu olmuştu — o his güzeldi açıkçası. Ama sonra kullanıcıdan gelen ilk geri bildirimde şu cümleyi duymuştuk: “Güzel de (ciddiyim). nereden başlamam gerekiyor?” İşte o an mevzu değişiyor.
ui-ux-pro-max-skill açıkken çıkan sonuç ise biraz başka kafada duruyor. Daha düzenli bir bilgi hiyerarşisi kurmaya çalışıyor, modülleri yan yana dizmek yerine onları görev akışına göre konumlandırıyor gibi davranıyor — yani süslemeyi azaltıp kullanılabilirliği öne itiyor (şaşırtıcı ama gerçek). Kağıt üstünde süper görünüyor; pratikteyse bazen fazla kontrollü kalabiliyor ve o ilk “vay be” etkisini biraz törpülüyor. Hmm, ikisi de tam değil yani.
Daha Gösterişli Olan Neden Hemen Etki Yaratıyor?
Bunun cevabı aslında oldukça insani. Gözümüz önce parlak olana gidiyor. Koyu zeminler, cam efekti veren paneller ve hafif neon vurgular bize otomatik olarak “ileri seviye ürün” hissi veriyor — bu neredeyse refleks gibi bir şey (şaşırtıcı ama gerçek). Bilhassa de de startup dünyasında bu numara işe yarıyor, çünkü yatırımcı ya da müşteri ilk otuz saniyede karar veriyor olabilir. Acı ama gerçek.
Fakat burada küçük bir tuzak var. Çok çabuk etki yaratan arayüzler bazen gerçek (söylemesi ayıp) kullanım senaryosunda yavaşlıyor gibi hissettirir; yani zihinsel olarak ağırlaşır demek istiyorum, nasıl desem (yanlış duymadınız). kullanıcı nereye tıklayacağını biliyor ama neden tıklaması gerektiğini her zaman anlayamıyor. İnce ama önemli bir fark bu. Keynotif’te Zor Kısım: Gürültüyü Susturmak Yetmiyor yazımızda bu konuya da değinmiştik.
Ben bunu 2023 sonbaharında İzmir’de yürüttüğümüz bir B2B panelinde birebir gördüm (şirket adı vermeyeyim). Tasarım ekibi her şeyi parlatmıştı, gerçekten iyi görünüyordu… sonra satış ekibi gelip “müşteri eğitim videosu olmadan bunu anlatamayız” dedi. Haklıydılar, çünkü güzel görünen ekranla anlaşılır ekran aynı şey değil. Hiç değil. Daha fazla bilgi için PDF Dünyasında Bir Nefes: Ücretsiz ve Limitsiz Araçlar yazımıza bakabilirsiniz.
Evet, doğru duydunuz. Daha fazla bilgi için Butterfly CSS: 2026’da Dikkat Çeken Hafif Bir Seçenek yazımıza bakabilirsiniz.
Kısaca avantajlar
- Hızlı demo etkisi: İlk bakışta güçlü izlenim bırakır. — ciddi fark yaratıyor
- Pazarlama dostu: Sunumlarda iyi görünür.
- Düşük bariyer: Görsel olarak kullanıcıyı içeri çeker.
Kısaca dezavantajlar
- Sığ kalma riski: Akış düşüncesi zayıf olabilir.
- Aşırı dekorasyon: Gerçek işi gölgeleyebilir.
- Büyüdükçe yorucu olur: Çok özellik gelince ekran şişer.
Tasarım Disiplini Devreye Girince Ne Değişiyor?
ui-ux-pro-max-skill‘in iddiası sadece güzel komponent üretmek değil; tasarım sistemini. Stack’e özel alışkanlıkları devreye sokmak gibi duruyor. Bu önemli, çünkü frontend tarafında her şey tek tek buton çizmekten ibaret değil artık. Kullanıcı hangi sırayla ilerleyecek? Boş durumlar nasıl gösterilecek? Bir hata olduğunda ekran ne diyecek? Bunlar çoğu AI çıktısında sonradan yamalanan şeyler oluyor —. O yamalar birikince iş çirkinleşiyor.
Bence en kıymetli taraflardan biri persist edilen tasarım kuralları fikriydi (–persist). Çünkü kurallar unutulduğunda ortaya Frankenstein tarzı ekranlar çıkabiliyor; sağda minimal kartlar, solda abartılı ikonlar, ortada da hiçbir ortak dil yok. Kuralları saklamak bu kaosu bayağı azaltıyor — şaşırdım açıkçası, bu kadar fark yaratacağını düşünmemiştim.
| Kriter | Standart Codex | `ui-ux-pro-max-skill` açık Codex |
|---|---|---|
| İlk izlenim | Daha vurucu | Daha dengeli |
| Kullanım akışı | Bazen aceleci | Daha planlı |
| Tasarım dili | Etkileyici ama riskli | Tutarlı olmaya yakın |
| MVP uygunluğu | Ciddi derecede iyi | Daha ürün odaklı hissediliyor |
| Büyütme potansiyeli | Orta | Daha sağlam zemin |
İşin garibi, Neyse uzatmayalım; benim okuduğum kadarıyla buradaki esas fark şu: biri vitrin kuruyor, diğeri raf sistemi düşünüyor. Basit ama net. Daha fazla bilgi için Ajinomoto’da ABF Savaşı: Fiyat Baskısı Neyi Değiştirir? yazımıza bakabilirsiniz.
Küçük Ekip İçin Hangisi Daha Mantıklı?
Küçük bir startup’taysanız hız bazen her şeydir. Ha, bu arada hız derken geliştiriciyi köleleştirmekten söz etmiyorum — kastettiğim şu: fikirden çalışan prototipe gitmek kolay olsun. Eğer amaç müşteri görüşmesine girecek kadar düzgün görünen bir panel çıkarmaksa standart Codex sizi kurtarır. Gerçekten kurtarır.
AI’nin iyi yaptığı şey çoğu zaman başlangıçtır… ama ürünün gerçekten yaşaması için tasarım kararlarını elle pişirmek gerekir.
Bir dakika şunu da ekleyeyim: Daha fazla bilgi için Anthropic ile OpenAI Arasında Sessiz Yarış: İşte Pazarın Yeni Rüzgârı yazımıza bakabilirsiniz.
- Önce ana kullanıcı yolculuğunu çıkarın.
- Sonra boş durumları test edin.
- En sonda görsel cilayı düşünün.
Sorun Nerede Başlıyor?
Sorun genelde ekiplerin AI’yı sihirbaz sanmasında yatıyor. Maalesef.
Bir komut verdiniz diye bilgi mimarisi kendiliğinden oluşmuyor.
Mesela enterprise seviyede on ayrı rol varsa — product manager, tasarımcı, frontend geliştirici, QA, güvenlikçi — herkesin beklentisi farklı oluyor. Herkesin. Ve o beklentilerin kesiştiği noktayı bulmak, güzel bir ekran çıkarmaktan çok daha zor bir iş.
Böyle ortamlarda sırf güzel görünen çıktı almak yetmez; okunabilirlik, erişilebilirlik ve bakım maliyeti de masaya gelir. Bunları görmezden gelirseniz altı ay sonra yeniden yazıyorsunuz. Görmüşümdür.
Erişilebilirlik meselesi küçümsenmemeli
Şahsen erişilebilirlik kısmını ihmal eden panellerin üç ay sonra yeniden yazıldığını çok gördüm. Mart 2024’te Berlin’de katıldığım kapalı bir ürün demosunda ekran harika görünüyordu ama klavyeyle gezilemiyordu. Test cihazındaki yöneticinin yüz ifadesini unutamam — resmen hayal kırıklığıydı. Sessiz bir hayal kırıklığı, daha da kötüsü.
Şahsen, İşte orada anladım: UI güzel olsa bile herkes için kullanılabilir değilse iş bitmiş sayılmaz. Bu kadar.
Peki Pratikte Ne Yapmalı?
# Basit kontrol listesi
1) Önce görev akışı net mi?
2) Boş/hata durumları tanımlandı mı?
3) Mobil kırılım denenmiş mi?
4) Renk kontrastları yeterli mi?
5) Göz yormayan bilgi yoğunluğu var mı?
# Basit kontrol listesi
1) Önce görev akışı net mi?
2) Boş/hata durumları tanımlandı mı?
3) Mobil kırılım denenmiş mi?
4) Renk kontrastları yeterli mi?
5) Göz yormayan bilgi yoğunluğu var mı?Bu beş soruya dürüstçe “evet” diyorsanız zaten doğru yoldasınız. Ama üçüncü maddede takılıyorsanız — işte orası genelde sorunlu bölge oluyor. Hep orası.
Ben olsam küçük ekiplerde hızlı demo odaklı sürümü seçer, sonra üzerine tasarım sistemi disiplinini katardım. Kurumsalda ise tam tersine davranırdım: önce tutarlılık, sonra görsellik. Sıra önemli, gerçekten önemli.
Sıkça Sorulan Sorular
‘
‘
Aynı prompt neden farklı UI üretiyor?
‘Prompt tek başına yeterli olmaz çünkü modele verdiğiniz bağlam,
tasarım kural seti ve öncelikler sonucu ciddi biçimde değiştirir.
Kısacası tarif aynı olsa bile mutfağın malzemesi farklıysa yemek de başka çıkar.
‘
`ui-ux-pro-max-skill` yeni başlayanlar için gerekli mi?
Hayır, şart değil.
Ama düzen isteyen ekiplerde faydalıdır.
Bilhassa tekrar eden proje tiplerinde tutarlılık sağlar.
‘
Hangi durumda standart Codex yeterlidir?”
‘Tek seferlik MVP’lerde veya sunuma yetişmesi gereken hızlı prototiplerde standart sürüm gayet iş görür.
Bazen fazla araç kullanmak gereksiz gecikme yaratır.’
Kaynaklar ve İleri Okuma'”?>
Codex GitHub Sayfası örnek bağlantısıOpenAI DokümantasyonuWAI Erişilebilirlik Rehberleri
20+ yıl deneyimli Azure Solutions Architect. Microsoft sertifikalı bulut mimari ve DevOps danışmanı. Azure, yapay zekâ ve bulut teknolojileri üzerine Türkçe teknik içerikler üretiyor.
İlgili Yazılar
Bu içerik işinize yaradı mı?
Benzer içerikleri kaçırmamak için beni sosyal medyada takip edin.
