Bugün sabah ilk iş kahveyi demledim, ikinci iş de Cosmos DB Conf 2026’nın açılışını kaçırmamak öldü. AMD ile birlikte yapılan bu ücretsiz sanal etkinlik, yıllardır takıp ettiğim bir şey hâline geldi — ve açık konuşayım, bu seneki gündem hiç fena durmuyor. Hatta bazı oturumları bir daha izlemem gerekecek gıbı.
Şimdi neden bunu yazıyorum? Çünkü konferans yayınları bitince herkes “izlerim sonra” diyor, sonra doğal olarak unutuyor. Ben de bazen unutuyorum. Ama Cosmos DB tarafında son altı ayda yaşadığım birkaç müşteri vakası var ki, bu seneki gündemle bayağı örtüşüyor (kendi tecrübem). O yüzden oturup not aldım, üstüne kendi yorumumu ekledim. İşin aslı şu: Bu konferansın konusu, Türkiye’deki kurumsal müşterilerin önümüzdeki 12-18 ayda yaşayacağı dertlerin küçük bir provası gıbı.
Neden Bu Sene Farklı: AI Çağı ve Veritabanı İlişkisi
Geçen yılın konferansını hatırlıyorum; ağırlık vector search ve RAG mimarilerindeydi. Heyecan vardı tabi, ama biraz akademik kalıyordu. Bu sene tonun epey değiştiğini hissediyorum. Artık soru “AI yapabilir mıyız?” değil, “AI uygulamasını planet-scale’e nasıl çıkarırız?” tarafına kaymış durumda.
Açık konuşayım, Açılış konuşmasına bakın: Kirill Gavrylyuk sahnede, yanında Vercel CEO’su Guillermo Rauch, OpenAI’dan Jonathan Lee ve AMD tarafında Steve Berg var. Bu kadro tesadüf değil. Vercel frontend dünyasında hızlı koşuyor. OpenAI işe dünyanın en yoğun üretim — kendi adıma konuşayım — AI yüklerinden birini taşıyor. AMD de bütün bu yapının altında silikonu veriyor. Yanı Microsoft aslında şunu söylüyor gıbı geliyor bana: “Cosmos DB sadece bir NoSQL veritabanı değil, AI ekonomisinin omurgasındaki katmanlardan biri.”
Bir müşterimde geçen ay tam da bunu konuştuk: “Hocam, vector store olarak Pinecone mı kullanalım, Cosmos DB mi?” Cevabım net öldü — eğer zaten Azure’daysanız ve veriyi başka bulutta tutmak istemiyorsanız, Cosmos DB’nın DiskANN tabanlı vector index’i artık ciddi bir seçenek. Latency tarafında Pinecone önde olabilir ama operasyonel sadelik bambaşka bir hikâye.
Guillermo Rauch ve “Agent Era” Sohbeti
Rauch’un keynote’a katılması bana göre önemli bir sinyal. Vercel’in son bir yılda yaptıkları (söylemesi ayıp) ortada: v0.dev ile “vibe-coded apps” denilen kısa ömürlü uygulamaların kralı oldular diyebilirim. Kullanıcı prompt’u yazıyor, 30 saniyede deploy edilmiş bir uygulama çıkıyor karşısına. Bu uygulamaların çoğu belki bir gün yaşıyor, belki bir hafta; yanı klasik database mimarisi buna pek göre hazırlanmamıştı — kim provision edecek, kim cleanup yapacak?
İnanın, İşte burada serverless Cosmos DB devreye giriyor gıbı düşünün. RU bazlı fiyatlandırma artık agent ekonomisinde token ekonomisine benzetilmeye başladı bile. Rauch’un “RU economics in a token world” lafı boşuna değildi yanı; güzel oturmuş bir paralellik.
Andrew Liu’nün Demosu: Cosmos DB Agent
Doğrusu, Açık söyleyeyim, demoyu izlerken ilk anda biraz şüpheciydim. “Yeni bir Copilot daha mı?” dedim içimden. Ama izledikçe fikrim değişti.
Cosmos DB Agent dedikleri şey klasik chatbot gıbı durmuyor. Elinde bayağı net bir skill kataloğu var: partition key seçimi, data modeling önerileri, index tasarımı, RU tüketimi sorunlarının teşhisi… Bunların çoğunu ben yıllardır müşterilere danışmanlık olarak anlatıyorum zaten. Şimdi agent bunların büyük kısmını yapacak gıbı görünüyor — beni işsiz bırakır mı? Bence hayır. Çünkü işin yüzde 80’i standart kararlar oluyor, kalan yüzde 20 işe tamamen kurumsal bağlama bağlı kalıyor. Agent o yüzde 80’i alırsa ben de yüzde 20’ye odaklanırım; iş bölümü yanı.
Doğrusu, Burada önemli bir nokta var: Türkiye’deki müşterilerde en sık gördüğüm problem partition key’in en başta yanlış seçilmesi oluyor. Geçen yıl bir bankacılık projesinde müşteri “userId” ile başlamıştı; sonra raporlama yükü gelince RU patladı gitti diye hatırlıyorum… Migrasyon üç hafta sürdü resmen. Eğer o zaman böyle bir agent olsaydı muhtemelen ilk haftada uyarı verirdi. O yüzden bu özelliği kurumsal ekiplerin ciddiye alması lazım bence.
Jonathan Lee ve OpenAI Ölçeği: Sayılar Konuşsun
Lee’nın oturumu bence günün en hayatı teknik içeriğiydi. OpenAI’ın Cosmos DB üzerinde binlerce product table çalıştırdığını, düzinelerce region’a multi-region replication yaptığını. Hatta hesaplar arasında transparent collection migration yaptığını öğreniyoruz. Bu konuyla ilgili Copilot Student’tan GPT-5.3-Codex Çıktı: Ne Anlama Geliyor? yazımıza da göz atmanızı tavsiye ederim.
Açık konuşayım, Bu son madde önemli çünkü kurumsal tarafta hep aynı senaryo çıkıyor karşımıza: Ürün önce küçük bir hesapta başlıyor, başarılı olunca kendi hesabına taşınması gerekiyor (cost allocation,security boundary vs.). Klasik veritabanlarında bu iş downtime demek oluyor çoğu zaman. Cosmos DB tarafında işe bunu transparently yapabiliyorsunuz — yanı uygulama koduna dokunmadan.
Türkiye Bağlamında Bu Ne Demek?
Açık konuşayım, Türkiye’de OpenAI ölçeğinde Cosmos DB kullanan müşterimiz yok. Olmasını da beklemiyorum doğrusu. Ama orta-büyük ölçek e-ticaret veya fintech müşterilerimde gördüğüm kadarıyla multi-region replication ihtiyacı son 18 ayda ciddi biçimde arttı. Bilhassa KVKK. Veri yerelleştirme tartışmaları sonrası bazı ekipler Cosmos DB’nın North Europe + West Europe ikilisini kullanırken “İstanbul region gelse de buraya çeksek” diye bekliyor. Henüz gelmedi, beklemeye devam. azure ile ilgili önceki yazımız yazımızda bu konuya da değinmiştik.
Bu arada maliyet iyileştirmeu tarafında Cosmos DB Maliyet Optimizasyonu: AI Yüklerinde 7 Taktık yazımı henüz okumadıysanız genelde bakın derim. Multi-region senaryolarında RU çarpanı meselesini orada daha detaylı anlattım. Önü okuduktan sonra konferanstaki bazı oturumlar daha anlamlı geliyor zaten.
Steve Berg ve AMD EPYC Hikâyesi: Silikon Tarafı
İnanın, Şimdi genelde es geçilen yere gelelim: Donanım yanı. Çoğu developer “veritabanı işte,ne üstünde çalıştığı çok da umurumda değil” diyor. Bence yanlış. Hele AI çağında bayağı yanlış. Bu konuyla ilgili Copilot Cloud Agent %20 Daha Hızlı: Custom Image Etkisi yazımıza da göz atmanızı tavsiye ederim.
Berg’in anlatacağı konu AMD EPYC işlemcilerin Azure tarafında Cosmos DB’yi nasıl beslediği olacak gıbı duruyor: Burada benim özellikle dikkat kesileceğim teknik noktalar şunlar:
- Per-core performance: EPYC’nın yeni nesil core’larıyla aynı RU bütçesinde daha fazla iş çıkarmak mümkün mü?
- Memory bandwidth: Vector workload’larda bellek bant genişliği kritik oluyor — DDR5 ve geniş cache hierarchy burada belirleyici olabilir
- Power efficiency: Hyperscaler ekonomisi watt başına performans demek; bunun fiyatlandırmaya yansıması nasıl olacak? — ciddi fark yaratıyor
Kendi adıma söyleyeyim, son birkaç yıldır AMD’nın server tarafındaki yükselişini ilgiyle izliyorum. 2019’da bir hosting projesinde Intel ve AMD’yi yan yana benchmark etmiştim — o zamanki fark belliydi ama çok büyütülecek seviyede değildi açıkçası. Şimdiki tablo farklı. Workload başına TCO hesabını yaptığınızda,AMD EPYC tabanlı VM’ler PostgreSQL gıbı memory-intensive yüklerde gerçekten fark yaratabiliyor. GA4’ü Bırakıp Next.js + Supabase’e Geçmek: Neden? yazımızda bu konuya da değinmiştik.
Peki Oturumlardan Hangileri Öne Çıkıyor?
Araya gireyim: Cumhurbaşkanlığı açıklaması gıbı keynote güzel hoş da benim asıl ilgimi çeken teknik oturumlar oluyor genelde. Sid Anand’ın (Walmart Technical Fellow) “Cosmos DB Best Practices” oturumu listede yer alıyor; Walmart’ın Black Friday yüklerini nasıl absorbe ettiğini anlatacakmış. Bu tarz battle-tested içerikler bana kalırsa Microsoft’un kendi marketing metinlerinden daha değerli.
Bakın, burayı atlarsanız yazının kalanı anlamsız kalır.
Kategoriler ve Önerilerim
Hani, Dürüst olayım,gündemi kabaca şöyle okuyorum;hangı kategori kime hitap ediyor diye bakarsanız tablo aşağı yukarı böyle: Docker İmajını Küçültmek: 1,58 GB’dan 186 MB’a yazımızda bu konuya da değinmiştik.
| Kategori | Kim İzlemeli? | Pozisyonu |
|---|---|---|
| Best Practices & Data Modeling | Yeni başlayan ekipler,mimarlar | Yüksek |
| AI & Vector Search | RAG mimarisi kuranlar | Yüksek |
| Migration & Multi-Cloud | Cassandra/Mongo’dan geçenler | Orta |
| Maliyet & RU Optimization | TFinOps ekipleri,CTO’lar) | (Çok Yüksek) |
| Backend developer’lar(Orta) | (Orta) |
Sıkça Sorulan Sorular
Azure Cosmos DB Conf 2026’yı kaçırdım, kayıtlara ulaşabilir mıyım?
Evet, ulaşabilirsin. Tüm oturumlar etkinlik bittikten sonra on-demand olarak hem Microsoft Developer YouTube kanalında hem de resmî etkinlik sayfasında yayınlanıyor. Geçmiş yıllara bakınca, aslında 2-3 hafta içinde her şey erişilebilir hâle geliyordu. Keynote ve canlı oturumlar genelde önce geliyor, breakout session’lar biraz daha sonra ekleniyor.
Cosmos DB Agent ücretsiz mi olacak, ne zaman GA’e geçiyor?
Şu an preview’de. Büyük ihtimalle Azure aboneliği olan herkese açık olacak, yanı ek bir engel yok gıbı görünüyor. GA tarihî henüz netleşmedi. Microsoft’un benzer agent ürünlerinde preview’den GA’e geçiş süresi hani genelde 6-9 ay aralığında oluyor. Fiyatlandırma tarafında da Azure Copilot benzeri bir model bekleniyor, açıkçası daha detaylı bir açıklama gelmesini bekliyoruz.
Vector search için Cosmos DB mi kullansam, yoksa dedicated bir vector DB mi?
Küçük bir detay: Bence bu tamamen iş yükünüzün yapısına bağlı. Mesela hem operational data hem de — itiraz edebilirsiniz tabi — vector embedding’leri aynı uygulamada kullanıyorsanız, Cosmos DB ile her şeyi tek yerde tutmanın operasyonel avantajı gerçekten çok büyük. Ama saf vector search yapıyorsanız ve sub-50ms latency hedefliyorsanız, dedicated çözümler — yanı Pinecone, Weaviate, Qdrant gıbı araçlar — hâlâ önde. Karar verirken şu üç şeye bakın: latency SLA’nız ne, veri lokalitesi önemli mi, ekibinizin operasyonel kapasitesi ne kadar?
İşte tam da bu noktada devreye giriyor.
Türkiye’den katılmak için herhangi bir kısıtlama var mı?
Hayır, hiçbir kısıtlama yok. Etkinlik tamamen ücretsiz ve global. Tek dezavantaj saat meselesi — keynote 09:00 PT’de başlıyor, yanı Türkiye saatiyle 20:00. Aslında canlı izlemek isteyenler için akşam saati fena sayılmaz, kayıttan izlemek işe her zaman mümkün tabii.
Cosmos DB öğrenmeye nereden başlamalıyım?
Tecrübeme göre en sağlam başlangıç noktası Microsoft Learn’deki “Cosmos DB for NoSQL” learning path’i. Önü bitirince hemen kendi Azure subscription’ınızda — itiraz edebilirsiniz tabi — free tier’ı aktif edin — hani 1000 RU/s ücretsiz geliyor —. Küçük bir uygulama yazmaya çalışın. Yalnızca teori okumak pek işe yaramıyor, asıl öğrenme pratikle oluyor. Bir de AZ-204 sınavı Cosmos DB konusunu ciddi şekilde kapsıyor; sertifika hedefiniz varsa bu da güzel bir motivasyon kaynağı olabilir.
Kaynaklar ve İleri Okuma
Welcome to Azure Cosmos DB Conf 2026 — Microsoft DevBlogs
Azure Cosmos DB Resmî Dokümantasyonu
Cosmos DB Vector Search ve DiskANN Index Rehberi
Azure Cosmos DB Blog (Microsoft)
20+ yıl deneyimli Azure Solutions Architect. Microsoft sertifikalı bulut mimari ve DevOps danışmanı. Azure, yapay zekâ ve bulut teknolojileri üzerine Türkçe teknik içerikler üretiyor.
İlgili Yazılar
Bu içerik işinize yaradı mı?
Benzer içerikleri kaçırmamak için beni sosyal medyada takip edin.
